Marki to miasto położone w powiecie wołomińskim, w aglomeracji warszawskiej na północny wschód od Warszawy, wzdłuż drogi wylotowej numer 8 na Białystok (Aleja Marszałka Józefa Piłsudskiego). Przez Marki przepływają: rzeka Długa (Kanał Markowski) oraz rzeka Czarna, uchodzące do kanału Żerańskiego.


Historia
Prehistoria. Badania archeologiczne wskazują, że osadnictwo na obszarze zajmowanym przez dzisiejsze Marki występowało już w czasach prehistorycznych. Prace wykopaliskowe doprowadziły m.in. do odnalezienia przy ul. Hallera narzędzi krzemiennych datowanych na 5. tysiąclecie p.n.e (kultura komornicka - rozwijająca się w okresie mezolitu najwcześniejsza znana kultura na obszarze Polski). Z późniejszych okresów odkryto m.in.: fragmenty ceramiki z epoki brązu, pozostałości osady z I-II w. naszej ery oraz studnię z pnia dębowego datowaną na X wiek.
Wieś królewska. Pod koniec XVI wieku nadano z dóbr królewskich 2 włóki ziemi (ok. 34 hektarów) rodowi Marków (Markowiczów) - skąd wzięła początek nazwa miejscowości. Wkrótce Jan i Wojciech Markowicze otrzymali też przywilej królewski na posiadanie młyna na rzeczce Długiej, natomiast mieszkańcy zajmowali się głównie uprawą roli. Toczone w kolejnych wiekach wojny (m.in. potop szwedzki, III wojna północna, rozbiory i walki niepodległościowe) doprowadzały wielokrotnie do zniszczeń w Markach i okolicy jak też do utraty życia wielu ówczesnych mieszkańców.
Osada przemysłowa. W wieku XIX (początkowo pod zaborem pruskim i w ramach Księstwa Warszawskiego a po 1815 w zaborze rosyjskim - patrz Rozbiory Polski) rozpoczął się proces stopniowego przekształcania się Marek w osadę przemysłową. W latach 1833-1835 poszerzono i wybrukowano wiodący przez Marki trakt, mieszkańcy zaczęli zajmować się rzemiosłem (obuwnictwo, tkactwo). Dzięki występowaniu zasobów gliny znaczenia nabierał także wyrób cegieł. Jednak bardziej intensywny rozwój Marek możliwy był dopiero po roku 1850, gdy przedsiębiorstwa z terenu Kongresówki uzyskały dostęp do rynku rosyjskiego. W roku 1883 tereny należące wcześniej do spółki udziałowej pod nazwą "Folwark i cegielnia wójtostwa Marki" zakupili pochodzący z przemysłowego miasta Bradford angielscy przedsiębiorcy - bracia Edward, Alfred i John Briggs. W roku 1884 firma "Briggs, Posselt i spółka" uruchomiła w Markach jedną z największych i najnowocześniejszych wówczas przędzalni wełny w Europie Środkowo-Wschodniej, produkującą głównie na rynek rosyjski. Bracia Briggs zbudowali także w Markach m.in. osiedle robotnicze oraz budynek szkoły elementarnej - obecnie będący siedzibą Mareckiego Ośrodka Kultury. Uruchomienie w roku 1897 linii pociągów konnych łączących Targówek z Pustelnikiem, przekształconej w 1899 w trakcję parową i przedłużonej do Radzymina przyczyniło się do dalszego rozwoju miejscowości. W roku 1904 poświęcono zbudowany w stylu neogotyckim kościół pod wezwaniem Św Izydora Oracza, który przejął funkcje służącego wcześniej mieszkańcom drewnianego kościółka w Grodzisku.
Wiek XX. Marki w bitwie 1920 r.
Marki, obok Radzymina, Ossowa i innych miejscowości podwarszawskich, odegrały w niej znaczną rolę. Wprawdzie w samych Markach nie toczyły się walki, lecz mieściły się tu ośrodki decyzyjne.
Rozkazem generałów Tadeusza Rozwadowskiego i Kazimierza Sosnkowskiego z 3 sierpnia 1920 r. wycofano z frontu i przeniesiono w rejon Marek 11 dywizję piechoty. 10 sierpnia 1920 r. do Marek przybył ze swoim sztabem płk Eugeniusz Szpręglewski. Na siedzibę sztabu przeznaczono zabudowania fabryki Briggsów. Czołówka amunicyjna znajdowała się w Pustelniku II, niedaleko stacji kolejki. W Markach stacjonował także odwód 11 dywizji piechoty. Znajdowały się tu również tabory wojskowe z zaopatrzeniem. W Pustelniku — najprawdopodobniej w Zgromadzeniu Sióstr Franciszkanek Rodziny Maryi oraz w Strudze — w Zakładzie Opiekuńczym dla chłopców miesciły się szpitale polowe. Czołówka sanitarna mieściła się w Szkole Podstawowej nr 1 w Markach.
Naczelne dowództwo nakazało 11 sierpnia 1920 r. przygotowanie rezerwy łączności w Modlinie, Zegrzu, Markach, Rembertowie i Górze Kalwarii. Przewody rozciągnięto na słupach wzdłuż szosy Warszawa–Marki–Radzymin–Wyszków. Centrala łączności dla całej dywizji mieściła się w pałacyku braci Briggsów.
Istotną rolę w bitwie o przedmoście Warszawy odegrała kolej marecka, służąc przede wszystkim jako jeden z podstawowych środków transportu dowożących żołnierzy oraz zaopatrzenie i prowiant dla walczących na pierwszej linii frontu. Kolejką marecką odwożono też rannych do głównego punktu medycznego na dworzec Warszawa Wileńska.
Na mareckim cmentarzu parafialnym znajduje się zbiorowa mogiła około 40 polskich żołnierzy poległych w bitwie o przedmoście Warszawy.
Wiek XX. Do opracowania: II RP, II wojna światowa, PRL.
Marki uzyskały prawa miejskie w okresie PRL, w 1967 roku.

POWRÓT DO STRONY MIEJSCOWOŚCI OD A DO Z

STRONA GŁÓWNA

Tekst ten jest udostępniony na licencji [GNU Free Documentation License] Pochodzi on z w Wolnej Encyklopedii Sieciowej Wikipedia