Hrubieszów to miasto i gmina w województwie lubelskim, siedziba powiatu hrubieszowskiego. W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do województwa zamojskiego.

 

Miasto jest położone w ramionach rzeki Huczwy, dopływu Bugu i znajduje się zaledwie 18 km od granicy z Ukrainą (5 km w linii prostej przez Bug). Hrubieszów jest najdalej na wschód wysuniętym miastem Polski, leżącym w środku Kotliny Hrubieszowskiej (Wyżyna Wołyńska). Region głównie rolniczy w rejonie najżyźniejszych gleb Polski - czarnoziemu. Okolice Hrubieszowa leżą w obrębie dawnych Grodów Czerwieńskich. Stąd w okolicach miasta znajdują się liczne wczesnośredniowieczne cmentarzyska, kurhany i inne odkrycia archeologiczne. Powiat jak i miasto leżą na terenie Nadbużańskiego Obszaru Chronionego Krajobrazu. Obecnie Hrubieszów jest ważnym przystankiem na drodze 74 Piotrków Trybunalski-Kielce-Kraśnik-Zamość-Hrubieszów-Zosin, oraz na drodze kolejowej Katowice-Zawada-Kijów.


Historia
Hrubieszów (aż do 1802 r. Rubieszów) to najdalej wysunięte na wschód miasto Polski. Położone jest nad Huczwą, dopływem Bugu, w odległości 5 km od granicy z Ukrainą. Pierwsza wzmianka o Hrubieszowie pochodzi z 1254 r., jako osadzie wśród lasów, posiadającej dwór myśliwski. Rolę stanicy myśliwskiej będzie pełnił jeszcze w czasach jagiellońskich, co zostało uwieńczone w jego herbie wyobrażającym jelenią głowę, między rogami której umieszczone są dwa krzyże z napisem wokoło a nadanym przez króla Zygmunta Augusta (w poł. XVI w.). Przypuszcza się, że wcześniej istniał tu, na wyspie oblanej wodami Huczwy, ruski gród obronny należący do Grodów Czerwieńskich. W 1366 r. wraz z całą Rusią Czerwoną został przyłączony do Polski. Prawa miejskie magdeburskie Hrubieszów uzyskał w 1400 r. z rąk Władysława Jagiełły. Prawdopodobnie w końcu XIV w. wzniesiono drewniany zamek, będący siedzibą starosty. W latach 1411, 1413, 1430 gościł w nim fundator miasta - król Władysław Jagiełło. Duże znaczenie dla miasta miał przywilej wydany przez Kazimierza Jagiellończyka nakazujący zmierzającym z Rusi na Mazowsze, Śląsk i Wielkopolskę wybieranie drogi przez Hrubieszów. Pomyślny rozwój przerwały najazdy Tatarów, którzy w latach 1498 - 1626 wielokrotnie grabili i niszczyli miasto. Zamek został zniszczony w 1661 r. W wyniku I rozbioru Rzeczypospolitej Hrubieszów znalazł się w zaborze austriackim. W 1800 r. wsie dawnego starostwa kupił Stanisław Staszic, który w 1816 r. na swoich dobrach założył fundację "Towarzystwo Rolnicze Hrubieszowskie". Była to pierwsza w Europie organizacja przedspółdzielcza, działająca do 1945 r. W połowie XIX w. był drugim co do wielkości, po Lublinie, miastem guberni lubelskiej. Miasto rozwijało się szybko, w 1909 r. liczyło 15 tys. mieszkańców. Od początku swego istnienia było miastem wielokulturowym, obok Rusinów i Polaków, już od XV w., osiedlili się tutaj Żydzi. W 1915 r. do Rosji przymusowo ewakuowano ludność prawosławną.

Zabytki
-- I. Kościół rzymskokatolicki p.w. Św. Stanisława Kostki powstał w 1630 r. W skład zabytkowego zespołu wchodzi:
-- cerkiew murowana (obecnie kościół) zbudowana w latach 1795-1828
-- dzwonnica murowana 1868 r.
-- plebania drewniana, pocz. XX w.
-- II. Cerkiew prawosławna p.w. Wniebowzięcia NMP Jedna z nielicznych ciągle czynnych cerkwi w regionie. Zbudowana w 1873 r.na miejscu rozebranego w 1785 r. kościoła parafialnego. Jest to typowa budowla sakralna z drugiej połowy XIX w., budowanych na polecenie władz rosyjskich w stylu rosyjsko-bizantyjskim. Zbudowana na planie krzyża, z ośmiokątną wieżą dzwonnicą, półokrągłym prezbiterium oraz dwoma bocznymi skrzydłami. Zwieńczona jest trzynastoma typowymi cebulastymi kopułami: jedną nad dzwonnicą, pięcioma w tradycyjnym układzie nad centralną częcią nawy głównej, trzema nad każdym ze skrzydeł oraz jedną nad prezbiterium.
-- III. Kościół rzymskokatolicki parafia p.w. MB Nieustajacej Pomocy
Ważniejsze wydarzenia z życia nowo powstałej parafii:
-- Kościół został wybudowany przez władze rosyjskie razem z koszarami w latach 1903-1905,
-- W 1983 r. odbudowano 2 wieże, wykonano odwodnienie i obłożono marmurem filary kościoła,
-- W 1985 r. rozpoczęto budowę Domu Parafialnego wraz z częścią katechetyczną o pow. 600 m kw.
-- W 1987 r. ufundowano tabernakulum i rozpoczęto budowę kaplicy w Dziekanowie p.w. MB Anielskiej,
-- W 1989 zakupiono działkę wraz z budynkiem na punkt katechetyczny w Obrowcu i oddano do zamieszkania budynek Domu Parafialnego.
-- 21 I 1991 r. z chwilą przywrócenia Ordynariatu Polowego, utworzono personalną Parafię Wojskową, a obecny proboszcz jest kapelanem w stopniu podpułkownika,
-- W 1992 r. wybudowano dzwonnicę i ufundowano do niej 2 dzwony, a  W 1993 r. ufundowano ławki do kościoła,
--W 1995 r. powstała Stacja Opieki Caritas,
-- W 1996 r. wykonano i ufundowano 12 witraży przedstawiających 12 Apostołów.
Wykonawcami byli artyści z Kijowa,
-- W 2000 r. ufundowano trzeci dzwon 600 kg do dzwonnicy na 600 lecie miasta Hrubieszowa, zakupiono włoskie organy Viscont dla kościoła,
-- IV. Zespół dworski Du Chateau (ul. 3 maja 11)
-- dwór (obecnie Muzeum im. St. Staszica) murowany 1791,
skrzydło zach. przed 1860, wsch. 1941 r.
-- ogród, pierwsza połowa XIX w.

Dworek Du Chateau jeden z najciekawszysch zabytków Hrubieszowa, nazwany tak od znanej hrubieszowskiej rodziny, wywodzącej się od żołnierza napoleońskiego, do której należał przez wiele dziesięcioleci. Centralna część dworu została wzniesiona na miejscu dawnego hrubieszowskiego zamku w roku 1791.
Jest to budowla parterowa, nakryta mansardowym dachem. Z piętrową częścią centralną ozdobioną czterokolumnowym portykiem wgłębnym. Do pierwotnego dworu przylegają zbudowane później (prawe około 1860 r. a lewe w 1941 r.) prostokątne skrzydła.
Po wojnie mieściła się tutaj placówka NKWD. Ostatnią właścicielką dworku była Maria Julia z Mazarakich du Chateau, wdowa po Juliuszu du Chateau (obydwoje spoczywają na hrubieszowskim cmentarzu). Obecnie budynek mieści siedziby Towarzystwa Regionalnego Hrubieszowskiego oraz Muzeum Regionalnego. W tym ostatnim znajdują się ekspozycje poświęcone archeologii, etnografii oraz Towarzystwu Rolniczemu Hrubieszowskiemu.

Sport
W Hrubieszowie sport nie ma duzych tradycji, ale istnieje w nim kilka klubów, głównie są to zespoły młodzieżowe i amatorskie, a oto kilka z klubów :

-- MKS Unia Hrubieszów - piłka nożna (grający obecnie w IV lidze), lekkoatletyka, podnoszenie ciężarów, piłka ręczna
-- UKS Grześ Hrubieszów - unihokej
 

POWRÓT DO STRONY MIEJSCOWOŚCI OD A DO Z

STRONA GŁÓWNA

Tekst ten jest udostępniony na licencji [GNU Free Documentation License] Pochodzi on z w Wolnej Encyklopedii Sieciowej Wikipedia