Dukla to miasto w woj. podkarpackim, w powiecie krośnieńskim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Dukla. W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do woj. krośnieńskiego.





Historia
Pierwsza wzmianka o wsi w tym miejscu pochodzi z roku 1336. Jednak prawa miejskie Dukla otrzymała dopiero w 1380 r. Od początku swojego istnienia Dukla była miastem prywatnym. Jej kolejni właściciele to Kobylańscy, Czykowscy, Jordanowie, Męcińscy, Ossolińscy, Miszchowie, Szczęsny-Potocki, Stadniccy i ponownie Męcińscy. W początkach swojego istnienia Dukla była miastem handlowym na trakcie biegnącym z Polski przez przełęcz Dukielską na Węgry i żyła głównie z handlu winem. Z czasem z powodzeniem rozpoczęła konkurencję z sąsiednimi Jaśliskami i w XVI wieku znalazła się w pełni swojego rozkwitu jako miasto ufortyfikowane, z dwoma bramami i komorą celną w ratuszu (od 1595 r.).
W XVIII wieku w historię Dukli wpisują się mocno jej ówcześni właściciele – marszałek wielki koronny i kasztelan krakowski Józef Wandalin Mniszech oraz marszałek nadworny koronny, starosta generalny wielkopolski i kasztelan krakowski Józef August Wandalin Mniszech. Mniszchowie konkurując z Czartoryskimi chcieli przyćmić swoją siedzibą Puławy i uczynić z Dukli centrum życia kulturalnego Rzeczypospolitej.
Dukla podupadła po pożarach w XIX wieku i po wybudowaniu linii kolejowej z Przemyśla do Budapesztu w 1872 r. Stopniowo tracąc znaczenie gospodarcze zdołała jednak utrzymać prawa miejskie aż po dziś dzień.
Przed II wojną światową większość mieszkańców Dukli (do 80%) stanowili Żydzi. W 1939 r. hitlerowcy wygnali część z nich na wschód. Reszta trafiła do powstałego w Dukli getta, gdzie przywożono też Żydów z okolicznych miast i wsi (np. z Jaślisk czy Rymanowa). Dukielskie getto zostało zlikwidowane 13 sierpnia 1942 r., a ok. 500 jego mieszkańców zostało rozstrzelanych na stokach góry Błudna (565 m n.p.m.) koło leżącej nieopodal Dukli wsi Tylawa.
Dukla bardzo ucierpiała we wrześniu 1944 r. w czasie bitwy o przełęcz Dukielską.
Z Dukli pochodzi św. Jan z Dukli kanonizowany 9 czerwca 1997 r. przez papieża Jana Pawła II w czasie uroczystej mszy w Krośnie.

Ciekawe miejsca
W Dukli warta uwagi jest zachowana zabudowa rynku wraz z renesansowym ratuszem wzniesionym na początku XVII wieku. Nieopodal rynku znajdują się ruiny bożnicy z 1758 r. Na północ od rynku znajduje się zespół parkowo-pałacowy. Pałac wniesiony w latach 30. XVII wieku i wielokrotnie przebudowywany obecnie mieści w sobie muzeum historyczne. Park – niegdyś w stylu francuskim – pomimo swojego zaniedbania wart jest krótkiego choćby spaceru. Na przeciwko pałacu stoi rokokowy kościół parafialny pod wezwaniem św. Marii Magdaleny. W prawej kaplicy tego kościoła znajduje się jeden z największych zabytków Dukli – nagrobek Marii Amalii z Brühlów Mniszchowej z 1773 r. dłuta Jana Obrockiego ze Lwowa. W północnej części miasta znajduje się kościół i klasztor bernardynów z 1731 r. Obecny kościół pod wezwaniem św. Jana z Dukli zbudowany został w latach 1761-1764. Za klasztorem cmentarz z I i II wojny światowej. W Dukli znajduje się wiele pomników m.in Św. Faustyny, Jana Pawła II oraz Św. Jana z Dukli.

POWRÓT DO STRONY MIEJSCOWOŚCI OD A DO Z

STRONA GŁÓWNA

Tekst ten jest udostępniony na licencji [GNU Free Documentation License] Pochodzi on z w Wolnej Encyklopedii Sieciowej Wikipedia