Czechowice-Dziedzice  to miasto w woj. śląskim, w powiecie bielskim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Czechowice-Dziedzice, na Śląsku Cieszyńskim W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do woj. katowickiego.



Położenie
Leży na lewym brzegu rzeki Białej przy jej ujściu do Wisły, na pograniczu Pogórza Śląskiego i Kotliny Oświęcimskiej. Od południa graniczy z miastem Bielsko-Biała.

Historia
Do połowy XIX w. Czechowice i Dziedzice były niewielkimi wsiami granicznymi na północno-wschodnim krańcu Księstwa Cieszyńskiego. Później rozwój tych miejscowości był ściśle związany z biegnącymi tędy liniami kolejowymi. W 1855 r. Dziedzice otrzymały pierwsze połączenie kolejowe z Boguminem oraz pobliskim Bielskiem w ramach Kolei Północnej. W kolejnym roku linię tę przedłużono do Oświęcimia, a w następnych latach do Krakowa i Lwowa. Kiedy w 1867 r. zbudowano kolejną linię do leżącej ówcześnie w Prusach Pszczyny, Dziedzice stały się jednym z największych i najważniejszych węzłów kolejowych na północy Austro-Węgier. W 1889 r. ułożono drugą linię torów na trasie Bogumin-Dziedzice aby usprawnić transport. Przy tej właśnie linii kolejowej zaczęły powstawać pierwsze duże zakłady przemysłowe, jak: fabryka podkładów kolejowych (1890), rafineria nafty "Schodnica" (1896), fabryka przetwórstwa metalowego "Cynkownia" (1896), kopalnia węgla kamiennego "Silesia" (wiercenia rozpoczęto w 1900 r.), rafineria nafty "Vacuum Oil Company" (1905), zakład przetworów żywicznych, przetwórnia ryb morskich, fabryka brykietów węglowych, kilka cegielni i inne. W tym samym okresie nastąpił gwałtowny rozwój Dziedzic, zarówno pod względem demograficznym, jak i kulturowo-oświatowym. Były one bardzo silnym ośrodkiem polskiej myśli narodowej na skalę całego Śląska Cieszyńskiego.
Po upadku monarchii austro-węgierskiej w 1918 r. i podziale Śląska Cieszyńskiego w 1920 r., Czechowice i Dziedzice znalazły się w granicach Polski. Nadal trwał rozwój przemysłowy Dziedzic, który wkrótce pociągnął za sobą rozwój sąsiednich Czechowic. Powstała fabryka Spółki Akcyjnej Przemysłu Elektrycznego "Czechowice" (1921), Fabryka Kabli Clement Zahm Spółka z o.o. (1931), fabryki zapałek, maszyn i pomp, rowerów, papieru i wiele innych. Nadal wysoka była aktywność kulturalna i polityczna mieszkańców. Powstało kilka domów kultury, w których działalność prowadziły: Macierz Szkolna Księstwa Cieszyńskiego, "Sokół", "Siła", Związek Strzelecki, Związek Legionistów Polskich. Działało kilka chórów, kilka amatorskich scen teatralnych, kina i liczne kluby sportowe. Czechowice i Dziedzice znalazły się w gronie przodujących gmin w ówczesnym województwie śląskim.
W okresie okupacji hitlerowskiej tereny te zostały włączone do Rzeszy Niemieckiej. Rozpoczęły się przymusowe zsyłki na roboty w głąb Rzeszy, wywłaszczenia, łapanki uliczne i domowe, deportacje do obozów koncentracyjnych, wyroki śmierci i publiczne egzekucje. Zniszczono całe polskie życie organizacyjne i polityczne oraz polskie szkolnictwo. Do 1940 r. istniały samodzielne gminy Czechowice i Dziedzice, które wkrótce połączono w jedną jednostkę organizacyjną.
Po zakończeniu II wojny światowej gmina bardzo szybko podniosła się z wojennych strat. 14 grudnia 1950 gminie Czechowice-Dziedzice nadano prawa miejskie, dla uproszczenia nadając miastu nazwę Czechowice. Wywołało to niezadowolenie mieszkańców Dziedzic, którzy podjęli działania na rzecz przywrócenia nazwy Dziedzice. W wyniku tych starań Prezes Rady Ministrów rozporządzeniem z 13 listopada 1958 r. zatwierdził nazwę Czechowice-Dziedzice, która obowiązuje do dnia dzisiejszego.
Czechowice-Dziedzice do dziś pozostają ważnym ośrodkiem przemysłowym oraz węzłem komunikacyjnym i transportowym.

Warto zobaczyć
-- Kościół parafialny pod wezwnaiem św.Katarzyny, w latach 1722-1729 ufundowany przez K. Kotulińskiego, późnobarokowy, wieża z 1800 r. Przy plebanii znajdują się pomniki przyrody: 2 dęby o obwodach 460 i 350 cm
-- Pałac Fr. K. Kotulińskiego, wybudowany 1729 r.-poł. XVIII w., rokokowy. Obok park krajobrazowy o pow. 1 ha z aleją bukową, a także spichlerz (z XVIII w.), czworaki, zarządówka, stajnia i budynek ogrodowy
-- Kościół parafialny pod wezwaniem Jezusa Odkupiciela. Wybudowany w 1999 r., nagrodzony jako misterium arichitektury sakralnej
-- Kościół parafialny pod wezwaniem św. Józefa Robotnika. Wybudowany jako dom rekolekcyjny w 1905 r.
-- Kościół parafialny pod wezwaniem NMP Wspomożenia Wiernych. Wybudowany na cmentarzu w latach 1882-1885, rozbudowany w 1937 r. Kaplica pochodzi z 1841 r., kostnica z XVIII w.
-- Budynek dworca kolejowego wybudowany w 1855 r.
-- Kamienica z XVIII w. znajdująca przy ul. 1 maja 48, przebudowna w 1929 r.

POWRÓT DO STRONY MIEJSCOWOŚCI OD A DO Z

STRONA GŁÓWNA

Tekst ten jest udostępniony na licencji [GNU Free Documentation License] Pochodzi on z w Wolnej Encyklopedii Sieciowej Wikipedia