Chmielnik miasto w powiecie kieleckim, w województwie świętokrzyskim, położone na skrzyżowaniu tras Kielce-Tarnów i Staszów-Jędrzejów, nad rzeką Wschodnią (prawy dopływ Czarnej), na pograniczu Niecki Połanieckiej i Pogórza Szydłowskiego. Jest siedzibą miejsko-wiejskiej gminy Chmielnik. Ośrodek handlowo-usługowy. Przemysł materiałów budowlanych i spożywczy. Stacja kolejowa. Zachowany szesnastowieczny układ urbanistyczny, wytyczony przez czworoboczny rynek i sieć prostopadłych ulic.

W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do woj. kieleckiego.

Historia
Pierwsze wzmianki pochodzą z 1241 r., kiedy to miała miejsce bitwa pod Chmielnikiem z wojskami mongolskimi. Przy trasie na Szydłów znajduje się pamiątkowy obelisk. Początkowo osada będąca własnością książęcą (kasztelania sandomierska), w XIII wieku stała się własnością Odrowążów.
Najstarszym zabytkiem Chmielnika jest Kościół św. Trójcy z cmentarzem przykościelnym założonym ok. 1356 r. Obecnie oglądać można jedynie prezbiterium (początki XIV w) kościoła zniszczonego w okresie reformacji. W czasach najazdów tatarskich Chmielnik był własnością Oleśnickich. Ich staraniom Chmielnik zawdzięcza prawa miejskie nadane przez króla Zygmunta Augusta w 1551 r.
Nowe miasto Chmielnik usytuowano na wschód od istniejącej wsi o tej samej nazwie (obecnie Przededworze). W 1580 r. król Stefan Batory nadał przywilej organizowania kolejnych jarmarków. W pierwszych latach XVII w. Chmielnik przechodzi na własność Gołuchowskich. W czasach reformacji ośrodek Arian i miejscem synodów kalwińskich. Wybudowany w latach 1634-1636 nowy zbór został spalony w okresie potopu szwedzkiego. Zbór istniał do 1689 roku). XVII wieku sięga historia społeczności żydowskiej Chmielnika, w którym na podstawie przywileju wydanego przez Krzysztofa Gołuchowskiego, zaczęli osiedlać się Żydzi sefardyjscy wygnani z Hiszpanii. Synagoga została wzniesiona w 1638 r. Zajęcie przez Żydów opuszczonych domów i sklepów wygnanych chmielnickich Arian (1658 r.) przyczyniło się do dalszego rozwoju ekonomicznego gminy żydowskiej. Chmielnik był również miastem królewskim (według ks. Jana Wiśniewskiego z 1774 roku) miasto zostało przekazane w darze od Rzeczpospolitej Stanisławowi Augustowi. Król ofiarował je wkrótce księciu Józefowi Poniatowskiemu (bratanek króla, znany z zamiłowania do kart), który w potrzebie finansowej sprzedał Chmielnik wojewodzie inowrocławskiemu - Andrzejowi Moszczyńskiemu. Nowy właściciel dokończył rozpoczętą przez Jerzego Ożarowskiego w 1730 r. trwającą 50 lat budowę nowego kościoła. W 1787 r. właścicielami Chmielnika zostali Chłapowscy.
Po trzecim rozbiorze Polski (1795 r.) miasto należało do Austrii (prowincja Nowa Galicja). W latach 1809-1815 w Księstwie Warszawskim, następnie w Królestwie Polskim. W 1829 r. ostatni z Chłapowskich - Dezydery sprzedał Chmielnik Kazimierzowi Tańskiemu (własnością tej rodziny dobra chmielnickie pozostawały do roku 1945).

Zabytki
- Kościół św. Trójcy z początku XVI w. (cmentarz przykościelny z ok. 1356 r)
- Synagoga z lat 1633-34
- Kościół parafialny p.w. Niepokalanego poczęcia Najświętszej Marii Panny ukończony w 1783 r.
- Rynek o układzie architektonicznym z XIX w.
 

POWRÓT DO STRONY MIEJSCOWOŚCI OD A DO Z

STRONA GŁÓWNA

Tekst ten jest udostępniony na licencji [GNU Free Documentation License] Pochodzi on z w Wolnej Encyklopedii Sieciowej Wikipedia