Brodnica to miasto i gmina w województwie kujawsko-pomorskim, w powiecie brodnickim obecnie położone po obu stronach rzeki Drwęcy. Historyczne centrum miasta leży na prawym (zachodnim) brzegu rzeki, w Ziemi chełmińskiej. W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do województwa toruńskiego.



Historia
Pierwszy zapis dotyczący spalenia grodu Straisberg przez Jaćwingów odnotowany został w kronice Piotra z Dusburga w 1263 r. Drugi zapis o ataku Litwinów na osadę Brodnicę pochodzi z 1298 r. Zdaniem historyków pierwsza wzmianka dotyczy raczej strażnicy zakonnej nad jeziorem Strażym a drugi umocnień w rejonie Żmijewa, zatem niekoniecznie muszą odnosić się do osad na terenie dzisiejszego miasta. Ziemie na lewym brzegu Drwęcy, Ziemia michałowska, stała się własnością zakonu krzyżackiego w 1303 r. (książę kujawski Leszek oddał ziemie michałowskie Krzyżakom w zastaw za uzyskaną pożyczkę, Krzyżacy ostatecznie wykupili je od książąt kujawskich w 1317). Budowa zamku w Brodnicy rozpoczęła się w 1305 r.
Prawa miejskie Brodnica uzyskała na prawach chełmińskich. Pierwszy zapis dotyczący miasta Brodnicy pochodzi z 1298 r., pod datą 29 IX 1298 r. kronikarz Krzyżacki Piotr z Dusburga zanotował, iż oddział 140 Litwinów zaatakował osadę Brodnica. Natomiast pierwsza wzmianka dotycząca budowy kościoła św. Katarzyny pochodzi z 1310 r. Po raz pierwszy jako "civitas" - a więc miasto lokowane na prawie niemieckim - Brodnica była wzmiankowana w 1317 r. W 1320 r. rozpoczęto budowę podwójnego pasa murów otaczających miasto, realizacja ich została zakończona wraz z budową głównych bram miejskich: Mazurskiej i Chełmińskiej (zwanej również Kamienną), w 1370 r. Najprawdopodobniej w roku 1305 rozpoczęto budowę zamku krzyżackiego, pierwszą fazę budowy zamku zakończono około 1339 r. W 1415 r. budowniczy Mikołaj Fellenstein dokonał przebudowy fortyfikacji zamku. Początkowo władzę w mieście sprawował wójt. Około 1343 r. powołana została rada z burmistrzem. Rozwój miasta był pomyślny. W 1380 zbudowano szpital i kościół św. Ducha w pobliżu bramy Grudziąckiej, a pod koniec wieku ratusz, częściowo rozebrany w 1868, którego pozostałości przy trójkątnym rynku zachowały się do dzisiaj. Miasto zostało zniszczone podczas pożarów w 1553 i 1661 r. Od roku 1772 Brodnica leżała w granicach Prus, w latach 1806-1815 należała do Księstwa Warszawskiego, następnie znów do Prus w ramach Wielkiego Księstwa Poznanskiego i (od 1817) Prus Zachodnich. Do Polski powróciła po okresie zaborów w 1920 r. na mocy traktatu wersalskiego.

Zabytki
- gotycki kościół św. Katarzyny budowany od ok. 1285, budowa prezbiterium ukończona w 1320, do ok. 1370 budowa korpusu nawowego i zasklepienie wnętrza; z zewnątrz wyróżnia się bogato opracowany architektonicznie wschodni szczyt prezbiterium; wewnątrz przy filarach drewniane figury 12 apostołów, wyposażenie wnętrza głównie barokowe i późnobarokowe, poza tym kilka gotyckich rzeźb (głowa św. Jana Chrzciciela na misie, grupy Ukrzyżowania)
- ruiny zamku krzyżackiego z 1-2 ćwierci XIV w., rozbudowywanego w 4 ćw. XIV w. i 1415 i rozbieranego od 1785 do 1842 r.; zachowała się wysoka ośmioboczna wieża i dolne partie murów
- fragment ratusza z końca XIV w.
- na przedzamczu pałac Anny Wazówny z ok. 1565, przebudowywany w XVII w.
- fragmenty średniowiecznych murów miejskich z XIV i XV w., w tym Brama Chełmińska i wieża Bramy Mazurskiej
- spichlerze barokowe z XVII w.
- barokowy zespół poreformacki: kościół NMP z lat 1752-61 i klasztor
- dawny kościół ewangelicki z lat 1827-30, wg proj. S. Hebanowski
- osobliwością układu przestrzennego Brodnicy jest rynek o nietypowym, zbliżonym do trójkąta kształcie

Gospodarka
Największym obiektem przemysłowym na terenie Brodnicy są Zakłady Sprzętu Motoryzacyjnego Polmo, produkujące tłumiki i filtry do samochodów. Przemysł spożywczy reprezentuje Fabryka Żelatyny, zakłady mięsne Polmeat, mleczarnia Bromilk i młyn. Miasto jest także ośrodkiem przemysłu odzieżowego - działają tu takie firmy jak Henri Llyod, Spin i Merkury. Rozwija się przemysł drzewny, meblarski (Cimir Poland) i papierniczy (Wytwórnia Opakowań Kartonowych, Samindruk). W mieście znajdują się również zakłady branży tworzyw sztucznych, materiałów opatrunkowych i przemysłu maszynowego.

Komunikacja
Przez Brodnicę przebiega droga Toruń-Olsztyn. Miasto ma również połączenia drogowe z Rypinem, Jabłonowem Pomorskkim i Lidzbarkiem. Kursują pociągi do Grudziądza, Działdowa, Jabłonowa Pomorskiego, Bydgoszczy i Laskowic Pomorskich.
 

POWRÓT DO STRONY MIEJSCOWOŚCI OD A DO Z

STRONA GŁÓWNA

Tekst ten jest udostępniony na licencji [GNU Free Documentation License] Pochodzi on z w Wolnej Encyklopedii Sieciowej Wikipedia