Aleksandrów Łódzki to miasto w woj. łódzkim, w powiecie zgierskim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Aleksandrów Łódzki. Należy do aglomeracji łódzkiej. W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do starego woj. łódzkiego.

HISTORIA: Osada miejska powstała na początku XIX wieku (ok. 1816 roku), a jej założycielem był Rafał Bratoszewski herbu Sulima. W 1820 r. Rajmund Rembieliński nazwał Aleksandrów "jednym z lepszych w Polsce miasteczek". Twórcą planu urbanistycznego nowej osady był Austriak Bernard Schuttenbach. Bratoszewski, aby przypodobać się rządowi, nadał swemu miasteczku nazwę ku czci ówcześnie panującego cesarza Rosji - Aleksandra I, co zaowocowało w 1822 r. otrzymaniem praw miejskich. Po śmierci Bartoszewskiego w 1824 r., właścicielami miasta została rodzina Kossowskich herbu Dołęga. Po 1832 r. miasteczko to zaczęło gospodarczo podupadać, nie wytrzymując konkurencji sąsiednich ośrodków włókienniczych - Łodzi, Zgierza i Pabianic.Pod koniec XIX wieku i w początkach XX powstały w Aleksandrowie liczne zakłady dziewiarskie, przez co uznawany jest za kolebkę polskiego przemysłu pończoszniczego i przezywany przez mieszkańców "Skarpetkowem". Branża ta dominuje w mieście do dziś. W 1910 r. , czyli 3 lata przed Warszawą, Aleksandrów uzyskał elektryczne połączenie tramwajowe z Łodzią, zlikwidowane niestety po 1991 r. Od chwili powstania aż do 1939 r. Aleksandrów był miastem trójnarodowym i trójwyznaniowym. Zamieszkiwali tu potomkowie niemieckich tkaczy, wyznania ewangelickiego, żydowscy kupcy i sklepikarze wyznający judaizm oraz polscy robotnicy i rzemieślnicy wyznania katolickiego. Najliczniejszą i najbogatszą grupą etniczną aż do 1945 r. byli tu Niemcy. Dla Żydów Aleksandrów był ważnym ośrodkiem religijnym - siedzibą cadyków chasydzkich z dynastii Danzigerów. W 1869 r. decyzją władz Aleksandrów utracił prawa miejskie na ponad 60 lat. Odzyskał prawa miejskie dopiero w wolnej Polsce, w 1924 roku. Obecnie jest siedzibą władz gminy, liczy około 20 tysięcy mieszkańców i rozwija się pomyślnie.
Na 17-18 września 2006 roku planowany jest I Światowy Zjazd Aleksandrowian, na który zaproszeni będą potomkowie dawnych mieszkańców Aleksandrowa ze wszystkich 3 wyznań i narodowości.

ZABYTKI:
Kościół katolicki pw. św. Rafała i Michała Archaniołów został zbudowany w latach 1816-1818; potem był on wielokrotnie przebudowywany – w latach 1922-1926 dobudowano 2 nawy boczne, w latach 1933-1935 – dwie wieże. Przed 1993 dobudowano do kościoła św. Rafała osobny budynek sakralny, który uzyskał osobny ołtarz i wezwanie św. Michała. Inicjatorem tej rozbudowy był proboszcz - ks. dr Norbert Rucki. Pod posadzką kościoła pochowano w 1824 r. założyciela miasta – dziedzica Rafała Bratoszewskiego, który ufundował ten kościół i dał mu swego patrona.
Kościół ewangelicki został zbudowany dla aleksandrowian tego wyznania, których było wtedy najwięcej wśród mieszkańców miasta. Od budowy w 1828 r. nie był wcale przebudowywany, dlatego ma dużą wartość zabytkową. Niestety dziś jest w ruinie. Właśnie rusza akcja jego odbudowy. Ma on na fasadzie m.in. płaskorzeźby bogini zwycięstwa Nike, aniołów i symbol Ewangelii. Pastorem - budowniczym kościoła był Fryderyk Jerzy Tuve.
Ratusz miejski – budynek przeznaczony dla władz miasta, czyli Magistratu, zbudowany w 1824 r. za czasów burmistrza Gedeona Goedela. Pełni tę funkcję do dziś. Na fasadzie ma ciekawą płaskorzeźbę – maskę Temidy z zasłoniętymi oczyma – jest to symbol „ślepej sprawiedliwości”, bo sprawowano tu niegdyś sądy.
Obecny budynek Jatek został odbudowany w 1998 r., więc nie jest zabytkowy, kształtem i stylem nawiązuje jednak do dawnych Jatek Miejskich, stojących w tym miejscu od 1829 lub 1825 r., rozebranych w 1988 r. Pierwotnie znajdowały się tu sklepiki piekarskie i rzeźnicze.
Obecny budynek Biblioteki to dawna Pastorówka – dom pastora ewangelickiego, połączony z kościołem, został on zbudowany w 1848 r.
Najstarszy nagrobek na cmentarzu katolickim (od niedawna, dawniej ewangelickim) to grób pierwszego tutejszego pastora ewangelickiego - Fryderyka Jerzego Tuve z 1830 r. W północnej części miasta zachował się też mały cmentarz żydowski z grobami cadyków
Interesujący jest też park miejski – dawny ogród spacerowy w stylu angielskim, założony w 1824 r. przez właściciela miasta – dziedzica Rafała Bratoszewskiego.
W całym mieście stoi do dziś wiele zabytkowych tzw. domów tkaczy – długich, drewnianych, parterowych budynków, gdzie mieściły się mieszkania i warsztaty pierwszych mieszkańców miasta, pochodzą one z 1 połowy XIX w.
Zachowało się też kilka ciekawych zabytków późniejszych – z 2 połowy XIX i XX w.:
Willa i fabryka Alberta Stillera przy ulicy Wojska Polskiego 31. Była to jedna z większych nowoczesnych fabryk pończoszniczych w Aleksandrowie, zbudowana w 1908 r. wraz ze stylową willą mieszkalną.
Obecny Internat Liceum Ogólnokształcącego im. Mikołaja Kopernika, dawny dwór sławnych cadyków chasydzkich z rodziny Danziger, zbudowany w 1935 r.

SPORT:
Kluby Sportowe
- Towarzystwo Sportowe Sokół-Syguła Aleksandrów Łódzki. Obecnie w klubie sportowcy trenują piłkę nożną (2 drużyny seniorskie oraz grupy młodzieżowe) i karate tradycyjne. Prezesem Towarzystwa i zarazem głównym sponsorem klubu jest Stanisław Syguła.
- MULKS Aleksandrów - piłka nożna na poziomie młodzieżowca
- MKS Aleksandrów - Międzyszkolny Klub Sportowy o profilu lekkoatletycznym istnieje od stycznia 1992. Pierwszymi trenerami byli Leszek Lipiński, Halina Ścigaczewska i Alina Dudkowska. Prezesem klubu jest obecnie Andrzej Grabarczyk, olimpijczyk i trójskoczek.

POWRÓT DO STRONY MIEJSCOWOŚCI OD A DO Z

STRONA GŁÓWNA

Tekst ten jest udostępniony na licencji [GNU Free Documentation License] Pochodzi on z w Wolnej Encyklopedii Sieciowej Wikipedia